andrzej jarosz
on waldemar duda’s painting

painting can be based on impressions and spontaneity, or on slow evolution. artistic commentary on emotional moments is balanced by recording eternal truths. there is also art which requires self-confirmation during the process of social perception. i would like to refer to waldermar duda’s work in terms of an evolution which includes conscious artistic effort and constancy of methods. duda represents new polish art. i believe that it is already possible to evaluate the newest trends in polish art, although we cannot see its whole spectrum yet. duda is an interesting artist and his work encourages critical analysis. duda uses a universal artistic language and it isn’t difficult to understand him. he concentrates on problems of colors and can be considered as a colorist.
he “feels” colors, their proper combinations and shades. his areas of colour are balanced, tastefully arranged and discrete. his art isn’t uniform. he has doubts and is eager to express them. he tries to rationalize his decisions and his initial assumptions, based on intuition, are confronted with the realities of the painter’s materials. his artistic thinking is clear. the color, material and surfaces of his canvases are organized in a logical way. he is conscious of the ways in which his art may be perceived. he works effectively and carefully. duda organizes the surfaces of his pictures according to the size of his canvases. he tries to explore the unique and “inductive” state of his pictures’existence. his horizontal compositions are based on a synthetic view of reality. vertical lines symbolize the simple fact of somebody’s presence. he accentuates the culminant points of his compositions with direct semantic codas. duda communicates through signs and symbols. he uses ideograms based on synthetic forms and linear speculation. his colourist concepts always include ideograms. the composition of his pictures reveals “tectonic” material pulsation. lyrical and delicate, strong and stable, his pictures are chromatically harmonious. the texture of his canvases seems to appeal, not only to the eyes, but also to the human touch. the signs and symbols are always connected with the ‘’typographic’’ way of painting and can be seen as maps of artistic experience. duda concentrates on life, emotions and thoughts which he describes in the form of clear composition and symbols. those who see his work can refer to his pictures from their own perspective. they can consider them in different contexts. the simple and universal language used by the artist doesn’t contain any barriers. duda’s art can be described in terms of the beauty of his colors. nevertheless, his work isn’t reduced to decorative art. it documents the strong personality of an artist who can develop further. i am sure duda will strengthen his presence in art. he has already established his individual foundations and knows how to combine life with artistic work. he knows how to be independent and how to work hard. he continues to broaden his artistic horizons and his work comes from a reliable source which was established at the very beginning of his artistic career.

logika przestrzeni zapamiętanej

….przestrzeń zapamiętana jest optycznie płaska: jej wymiary budują wzruszenia i wrażenia wirujące
w wyobraźni jak ziarenka pyłu w smudze światła. taką właśnie strukturę mają obrazy waldemara dudy. kameralna wystawa w pokazie była pierwszą warszawską prezentacją prac artysty nagrodzonego przez krytyków i dziennikarzy podczas ubiegłorocznej edycji festiwalu polskiego malarstwa współczesnego. potwierdziła ona werdykt ze szczecina: pomimo nie najlepszego oświetlenia i niewielkiej powierzchni samej galerii, malarstwo waldemara dudy broniło się dobrze. zrównoważona kompozycja jego prac opiera się na wielu niewielkich graficznych znakach równomiernie rozłożonych w płaskiej przestrzeni obrazu. niemal monochromatyczną, spokojną powierzchnię płócien porządkujące wspomnienie artysty pokryło delikatnym deseniem form ’’ zatrzymanych w pamięci ”:wolut, okruchów kolumn, okien
i zakrętów na drodze. rzeczywistość zamieszkała w dużych akwariach obrazów. brak wyraźnie zaznaczonej dominanty kolorystycznej czy formalnej podkreśla dodatkowo epizodyczny charakter przestrzeni malarskiej w pracach waldemara dudy - jeszcze jedno pokrewieństwo budowy obrazów z epizodyczną strukturą wspomnień.
jednak mimo braku wyraźnie widocznej kompozycyjnej kulminacji, która koncentrowałaby na sobie uwagę widza, jest to malarstwo jasne i klarowne dzięki czystości koloru i zdecydowaniu subtelnej kreski. znaki rozproszone w barwnej wrażeniowej substancji obrazu posiadają określoną formę - konkret kształtu. współtworzą one nastrój tajemniczości i niedopowiedzenia przez niedomknięcie znaczeń, które cechuje symbol. wyciszenie tych obrazów ma źródło w oczyszczającej sile wspomnień, którą daje kojący dystans czasu: płótna waldemara dudy są widokami przestrzeni dalekich odległością czasu, milczenia
i snu. jego malarski świat rządzi się logiką pamięci, której cnotą jest harmonijne zestrajanie spojrzeń zbyt śmiałych i gwałtownych uczuć w wyciszonej przestrzeni wspomnień.

ewa klekot  (art & business 6/97)

….der erinnerungsraum ist optisch flach: seine größe löst ergriffenheit aus und eindrücke, die in der vorstellung wie staub in einem lichtkegel wirbeln. genau diese struktur haben bilder von waldemar duda. (...) die ausgewogene komposition seiner arbeiten stützt sich auf viele kleine graphische zeichen, die gleichmäßig im flachen bildraum verteilt sind. die fast monochrome, ruhige bildfläche, die erinnerung des künstlers ordnet, ist mit zart gemusterten formen bedeckt, die im gedächtnis des künstlers aufbewahrt sind: voluten bröckelnder säulen, fenster und wegbiegungen. die wirklichkeit hat sich einquartiert in großen bildaquarien. es fehlen deutlich gekennzeichnete farbe - oder formdominaten, die zusätzlich einen episodenhaften charakter des malraums in den arbeiten von waldemar duda betonen - noch eine verwandtschaft des bildaufbaus mit einer episodischen erinnerungsstruktur. obwohl es an klaren kompositorischen höhepunkten, die den blick des betrachters konzentrieren würden, fehlt, ist es dank der reinheit der farbe und entschiedenheit der zarten linien eine klare malerei. die zeichen, die in einer farbigen, eindrucksvollen bildsubstanz verteilt sind, besitzen eine klar bezeichnete form - eine konkrete gestalt. sie schaffen eine geheimnisvolle und nicht alles offenbarende stimmung durch eine unabgeschlossenheit des sinns, der von einem symbol charakterisiert wird. die beruhigende wirkung der bilder hat ihre quelle in der reinigenden kraft der erinnerung, die eine schmerzstillende zeitliche distanzierung bewirkt: die bilder von waldemar duda sind ausblicke auf lebenswelten, die wegen der zeit, wegen des schweigens und wegen des traums weit entfernt sind. seine malerwelt wird regiert von der logik des gedächtnisses, dessen  tugend es ist, zu mutige blicke und zu heftige gefühle in einem
beruhigten erinnerungsraum miteinander in einklang zu bringen.

ewa klekot (art & business 6/97)
przekład: danuta skurak, hans-jachim althaus

waldemar duda jest malarzem, dla którego wszelkie mody, tendencje i zapatrzenia, którym w latach osiemdziesiątych ulegało pokolenie młodych polskich malarzy, były w swej krzykliwości – zjawiskiem bez większego znaczenia.
artysta tworząc, odnosił się raczej do wielkiej tradycji zracjonalizowanego myślenia o formie obrazu. myślenia, niepozbawionego jednak emocjonalnego stosunku  do tworzywa, nieobojętnego także na wartość przekazu poza malarskiego na jego duchową, metafizyczną treść. od samego początku, nawet już w czasie studiów wyznaczał swojemu malarstwu własne i najambitniejsze cele. pragnął osiągnąć pełnię malarskiego wyrazu czerpiąc nie z bogactwa, pełnych chromatycznych gam, ale z wartości kolorystycznych ograniczeń.
także nie z dosłowności użytych elementów rzeczywistości, która niemal zawsze jest źródłem kreacji artystycznej, ale w najoszczędniejszym, lapidarnym użyciu systemu kodowania niedookreślonych poetyckich znaczeń – poszukiwał pola dla gry wyobraźni.
delikatnie kreślone zarysy elementów jakby z dawnych kultur albo z obserwowanego – teraz lub kiedyś – pejzażu, mają w swych „sferach ciszy”, „czy pasmach milczenia” wagę śladów istnienia – znaków pamięci, trwałości i przemijania.
ta, zrozumiała skądinąd, nieograniczoność interpretacyjna, sankcjonowana jest jednoznaczną decyzją malarza.
waldemar duda tak opracowuje płaszczyznę płótna, by w rozwibrowaniu plamy, osiąganym przez wielowarstwowe nakładanie delikatnie kontrastowanych barw uzyskać emanację głębi barwnych tonów i wewnętrznego światła obrazu, a zarazem chce stworzyć monochromatyczną, malarską przestrzeń wielkiego skupienia.
jest to bez wątpienia, po wielu latach prób, znaczne osiągnięcie artystyczne. nie dziwi, więc, że to – pozornie tylko – wyciszone malarstwo, zwraca uwagę na wystawach konkursowych.
w tych obrazach, bowiem zawarta jest wielka intensywność odbierania światła i siła malarskiego przeżycia.

 

waldemar duda ist ein maler, für den die moden, tendenzen und verblendungen, denen sich die generation junger polnischer maler der 80 jahre – in ihrer ganzen schrillheit – hingegeben hat, erscheinungen ohne größere bedeutung waren.
dieser künstler bezog sich in seinem schaffen mehr auf die große tradition des rationalen nachdenkens über die form des bildes. diesem denken wurde jedoch eine emotionale beziehung zum material nicht entzogen. diesem denken blieb der wert der außermalerischen überlieferung und der geistig-metaphysische inhalt nicht gleichgültig.
von anfang an, sogar schon zu seiner studienzeit, formulierte er in seiner malerei eigene, ehrgeizige ziele. er sehnte sich danach, eine fülle des künstlerischen ausdrucks zu erreichen, indem er nicht aus dem reichtum einer vollen farbenskala, sondern aus dem wert der  farbbegrenzung schöpfte. er suchte nach einem feld für das spiel der vorstellungen, nicht nur in der wörtlichkeit der wirklichkeitselemente, die fast immer eine quelle der künstlerischen kreativität ist, sondern auch in einen sparsamen, lapidaren gebrauch des eigenen codesystems von nicht letztlich festgeschriebenen poetischen bedeutungen.
die zart gezeichneten konturen der bildelemente haben ihre bedeutung in /zonen der ruhe/ oder /strähnen des schweigens/, die bedeutung der existenzspuren, der gedächtniszeichen, der dauerhaftigkeit und des vergehens, so als ob sie aus alten kulturen oder aus einer jetzt oder einmal beobachteten landschaft stammen würden. diese in anderem zusammenhang verstehbare unbegrenztheit der interpretation wird von einer eindeutigen entscheidung des malers anerkannt. waldemar duda bearbeitet die bildfläche, indem er viele schichten schwach kontrastierender farben aufeinander legt, um eine tiefe ausstrahlung der farbtöne und des inneren bildlichtes zu erreichen. ohne zweifel, nach vielen jahren des ausprobierens, handelt es sich um eine bedeutende künstlerische leistung.
es wundert also nicht, daß diese nur scheinbar stille malerei in verschiedenen ausstellungen die aufmerksamkeit der betrachter auf sich zog, daß sie von wettbewerbsjuroren immer wieder bemerkt wurde. in diesen biedern ist eine immense intensität des weltverständnisses und die kraft des malerlebnisses enthalten.

 

stanisław kortyka
asp wrocław, marzec 1998 r., tekst do katalogu wystawy w galerii opus we wrocławiu
przekład: danuta skurak, hans-joachim althaus